ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ - ΙΛΙΑΔΑ - ΟΔΥΣΣΕΙΑ

ΜΙΑ ΤΑΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗΣ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

Το παρόν έργο είναι μια νέα πρόταση στον χώρο των ηλεκτρονικών εκδόσεων. Πρόκειται για ένα ηλεκτρονικό πολυλεξικό-ταμείο της Καινής Διαθήκης, χρηστικό και επιστημονικά έγκυρο. Κατ’ αρχάς χαρακτηρίζουμε το λεξικό-ταμείο ηλεκτρονικό γιατί προσφέρεται σε ηλεκτρονική μορφή. Χαρακτηρίζουμε επίσης τα λεξικό-ταμείο που τίθεται σε κυκλοφορία ως πολυλεξικό γιατί ο χαρακτήρας του όσον αφορά τον πλούτο και την ποικιλία των πληροφοριών που δίνει είναι πολλαπλός και συγκεντρωτικός. Δεν είναι μόνο ερμηνευτικό λεξικό ή μόνο ετυμολογικό λεξικό ή μόνο ορθογραφικό λεξικό αλλά λεξικό που συνδυάζει όλα τα παραπάνω. Πρόκειται δηλαδή για πολυδύναμο λεξικο που παρέχει τη δυνατότητα στον χρήστη να έχει μπροστά του σε ένα λήμμα συγκεντρωμένες κάθε είδους πληροφορίες για την λέξη ή φράση που αναζητεί. Η φιλοσοφία που διέπει τη σύνταξη του ηλεκτρονικού πολυλεξικού είναι η προσφορά στον χρήστη κάθε δυνατής πληροφορίας για τη μορφή, προέλευση, σημασία, χρήση κ.λπ. των λέξεων. Κι αυτή η φιλοσοφία υπαγορεύεται από το γεγονός ότι αυτό το λεξικό είναι σε ηλεκτρονική μορφή και κατά συνέπεια δεν δεσμεύεται από τους χωροθετικούς περιορισμούς ενός έντυπου λεξικού όπου οι πληροφορίες δίνονται με οικονομία. Αντιθέτως το παραπάνω λεξικό, ακριβώς επειδή είναι ηλεκτρονικό, μπορεί να είναι πολυλεξικό και να παραθέτει μεγάλο όγκο στοιχείων στο κάθε λήμμα.

Περιγράφοντας λοιπόν τη λειτουργία και τη διάρθρωση του πρώτου ηλεκτρονικού λεξικού-ταμείου της Καινής Διαθήκης (παρόμοια θα είναι η μορφή και των λεξικών-ταμείων που ακολουθούν) έχουμε να επισημάνουμε τα εξής: Στον χρήστη προσφέρεται το κείμενο του έργου που μελετά (στην παρούσα έκδοση το κριτικό κείμενο της Καινής Διαθήκης από τους Nestle-Aland). Ο χρήστης, επιλέγοντας τη λέξη που τον ενδιαφέρει, θα ανοίγει το πλαίσιο που περιέχει το λήμμα της λέξης το οποίο έπειτα θα μπορεί να διαχειρίζεται όπως θέλει. Θα μπορεί να το μεταφέρει σε επεξεργαστή κειμένου και να το εκτυπώνει όλο ή κάποιο μέρος του. Η δομή του λήμματος είναι η εξής:

1. Αναγράφεται η Λέξη στον κύριο τύπο της.
2. Ακολουθεί το Ταμείο/Ευρετήριο όπου ο χρήστης θα μπορεί να εντοπίσει όλους τους κειμενικούς τόπους, εδάφια ή στίχους, όπου απαντά μια λέξη και οι διάφοροι τύποι της.
3. Στην Ερμηνεία παρατίθενται οι σημασίες που προσλαμβάνει η λέξη μέσα στο κείμενο. Όπως είναι φυσικό η διάκριση των σημασιών που μεταφέρει μια λέξη μέσα στο κείμενο και η ιεράρχησή τους σε μεγάλο βαθμό ενέχει έναν υποκειμενικό παράγοντα και εξαρτάται από τη διαίσθηση του συντάκτη.
4. Σημαντικός τομέας του λήμματος είναι οι Γραμματικές Παρατηρήσεις όπου δίνονται πληροφορίες γραμματικής φύσεως για κάθε λέξη και κυριότερα παρατίθεται κατάλογος με όλους τους τύπους της λέξης στο κείμενο και με γραμματική αναγνώριση των τύπων.
5. Άλλος ένας τομέας του λήμματος είναι οι Συντακτικές Παρατηρήσεις για τα ρήματα. Δίνονται δηλαδή πληροφορίες για τη συντακτική συμπεριφορά των ρημάτων του κειμένου.
6. Κύρια θέση κατέχει η Ρίζα της λέξης, δηλαδή ο χώρος όπου γίνεται η ετυμολογική ανάλυση της λέξης.
7. Στα Ομόρριζα τοποθετούνται οι λέξεις που έχουν ετυμολογική συνάφεια με την προς εξέταση λέξη.
8. 8) Στα Συνώνυμα παραθέτουμε λέξεις που διαθέτουν σημασιολογική συνάφεια με τη λέξη που ερευνούμε.
9. Στα Αντίθετα παραθέτουμε λέξεις που βρίσκονται σε σχέση σημασιολογικής αντίθεσης με την λέξη που ερευνούμε. Πρέπει να επισημάνουμε ότι στα συνώνυμα και αντίθετα μιας λέξης έχουν περιληφθεί και λέξεις που διαθέτουν σημασιολογική συγγένεια με τη λέξη, χωρίς να βρίσκονται κατ’ ανάγκη και στην ίδια γραμματική κατηγορία με τη λέξη.
10. Μέσα στο λήμμα προσφέρουμε τη δυνατότητα στον χρήστη να εξετάσει την εμφάνιση και λειτουργία της λέξης στην Μετάφραση των Εβδομήκοντα (αυτή η δυνατότητα, όπως είναι φυσικό, αφορά μόνο στο Λεξικό-ταμείο της Καινής Διαθήκης).
11. Σε κάποιο σημείο του λήμματος προσφέρεται η Λατινική Λέξη που αποδίδει το νόημα της λέξης που ψάχνουμε.
12. Στο λήμμα επίσης καταγράφονται οι Ελληνοαγγλικές Λέξεις, δηλαδή οι λέξεις που είναι εντεταγμένες στο αγγλικό λεξιλόγιο και είναι ελληνικές ή ελληνογενείς. Επίσης δίνεται και η αγγλική απόδοση της λέξης του κείμένου.
13. Στον χώρο Φράσεις/Συμφραζόμενα δίνουμε τα πιο χαρακτηριστικά εδάφια ή στίχους στα οποία απαντά η λέξη και τα οποία συνδέονται άμεσα ή έμμεσα με αυτή, όπως είναι ο τόπος ο χρόνος, οι συνθήκες και ο ρόλος της στη σημασία και στην ερμηνεία αυτής.
14. Τέλος στις Ειδικές Αναφορές του λήμματος περιέχονται παντοειδή φιλολογικά σχόλια που αφορούν τη γλώσσα, το ύφος, την πραγματολογία και φωτίζουν την κατανόηση του σημασιολογικού φάσματος των λέξεων (είναι μια δυνατότητα που αφορά μόνο στο Λεξικό-ταμείο της Κ.Δ.).

Όπως γίνεται φανερό η ολόπλευρη ανάλυση των λέξεων εξοπλίζει τον μελετητή με έναν πλούτο πληροφοριών. Ακριβώς ο σκοπός αυτής της λεξικογραφικής προσπάθειας είναι η κατασκευή ενός λεξικού που παρέχει ένα πανόραμα πληροφοριών ώστε ο μελετητής να μη χρειάζεται να επιδοθεί στο πολυδάπανο και χρονοβόρο έργο της αγοράς πολλών και διαφορετικών εγχειριδίων για την μελέτη των κειμένων που τον ενδιαφέρουν. Μολονότι το ηλεκτρονικό λεξικό-ταμείο που κυκλοφορούμε απαιτεί έναν βαθμό εξειδίκευσης και απευθύνεται πρώτα σε άτομα με ειδικό ενδιαφέρον, πιστεύουμε ότι μπορούν, εξαιτίας της εύκολης και απλής λειτουργίας του, να χρησιμεύσει σε οποιονδήποτε έχει την επιθυμία να προσεγγίσει τα πρωτότυπα κείμενα της Αρχαίας Ελληνικής γλώσσας στα βιβλία που αναφέρονται. Ακολουθεί μια ενδεικτική παρουσίαση του πολυλεξικού από τα 3 βιβλία που είναι διαθέσιμα: